Op 20 mei 2024 is de nieuwe Europese Richtlijn voor milieustrafrecht ("de Richtlijn") in werking getreden.2Richtlijn (EU) 2024/1203 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van de Richtlijnen 2008/99/EG en 2009/123/EG. Hiermee worden de Richtlijnen 2008/99/EG ("Richtlijn uit 2008") en 2009/123/EG vervangen.3Richtlijn 2008/99/EG van 19 november 2008 was de eerste Europese richtlijn waardoor het strafrecht een centrale rol kreeg bij milieubescherming. Richtlijn 2009/123/EG bevatte bepalingen met betrekking tot strafrechtelijke delicten inzake en sancties voor verontreiniging vanaf schepen. Dit wordt nu meegenomen in de nieuwe Europese Richtlijn voor milieustrafrecht.
De Richtlijn uit 2008 was een belangrijke stap om milieucriminaliteit via het strafrecht aan te pakken. Uit een door de Europese Commissie ("Commissie") uitgevoerde evaluatie naar de Richtlijn uit 2008 volgde dat de Richtlijn uit 2008 in de praktijk niet het gewenste effect had. De opgelegde sancties bleken te laag om afschrikkend te werken, het aantal succesvolle onderzoeken naar en vervolgingen van milieucriminaliteit bleef zeer laag en er was onduidelijkheid over de definities. Daarnaast constateerde de Commissie op alle niveaus van de handhavingsketens leemten. Ook werden tekortkomingen op het gebied van middelen, gespecialiseerde kennis en samenwerking bij politie, Openbaar Ministerie en rechtbanken geconstateerd. Ten slotte bleek er een gebrek aan informatie over (de bestrijding van) milieucriminaliteit te zijn en werkten de lidstaten onvoldoende samen.4Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van Richtlijn 2008/99/EC, p. 1. En zie ook de bevindingen van de evaluatie: https://commission.europa.eu/document/download/e9bc5c87-f34d-47da-b56e-4b65874093dd_en?filename=environmental_crime_evaluation_report.pdf.