Hoe moreel uitgehold taalgebruik financiële instellingen en toezichthouders hindert bij betekenisvolle verandering
1. Inleiding
In zijn boek 1984 schetst George Orwell een dystopische toekomst, waarin reusachtige, totalitaire natiestaten verwikkeld zijn in een permanente strijd met elkaar. De eigen bevolking wordt in toom gehouden middels een machtig repressieapparaat, dat direct en wreed optreedt als een burger over de schreef gaat. Maar nog effectiever voor onderdrukking is een subtieler instrument: de taal. Deze taal, Newspeak, wordt onder andere gekenmerkt door een steeds kleiner wordende woordenschat. De gedachte erachter is dat burgers geen ideeën zullen koesteren die een bedreiging kunnen vormen voor de status quo, als de woorden om deze ideeën uit te drukken simpelweg niet meer bestaan. Bij sommige woorden kwam het beter uit om ze niet helemaal te schrappen, maar hun betekenis te beperken. Bijvoorbeeld het woord “vrij”: